काठमाडाैं। कञ्चनपुरको गड्डाचौकी भन्सारबाट जाँचपास भएर निस्किएको भारतीय मालवाहक गाडी कैलालीमा नियन्त्रणमा लिएपछि भन्सार प्रशासन र सशस्त्र प्रहरीबीच चर्किएको विवादमा भन्सार विभागले भन्सार अधिकृत चक्रदेव भट्टलाई जिम्मेवारीबाट हटाएको छ।
भन्सार विभागले सार्वजनिक भएको विवादास्पद अडियो तथा घटनासँग जोडिएका विषयमा थप अध्ययन र बुझाइ आवश्यक रहेको भन्दै भट्टलाई तत्कालका लागि गड्डाचौकी भन्सार कार्यालयको जिम्मेवारीबाट हटाएर त्रिपुरेश्वरस्थित विभागमा हाजिर हुन निर्देशन दिएको हो। विभागले घटनाको वास्तविकता अध्ययन गरेपछि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउने जनाएको छ।
विवादको सुरुवात गड्डाचौकी भन्सारबाट जाँचपास भएर कैलालीतर्फ गएको भारतीय नम्बर प्लेटको मालवाहक गाडी सुरक्षाकर्मीले अत्तरियामा नियन्त्रणमा लिएपछि भएको थियो। सार्वजनिक भएको टेलिफोन संवादअनुसार कञ्चनपुर भन्सारका अधिकृत भट्टले सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल नम्बर ३४ गण कैलालीका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) खुमबहादुर केसीलाई फोन गरेर गाडी किन नियन्त्रणमा लिएको भन्दै प्रश्न गरेका थिए।
सशस्त्र प्रहरीका एसपी केसीले भने गाडीमा रहेको सामानको न्यून मूल्यांकन (अन्डर बिलिङ) भएको आशंकामा नियन्त्रणमा लिइएको बताएका थिए। भन्सारबाट जाँचपास भइसकेको सामानबारे शंका भए पुनः भन्सार कार्यालयमै पठाउनुपर्ने भट्टको भनाइ थियो। केसीले पनि त्यस्तो अवस्थामा गाडी भन्सार कार्यालयमा बुझाउने बताएका थिए।
तर त्यसपछि दुई अधिकारीबीचको संवाद विवादमा परिणत भएको देखिन्छ। सार्वजनिक अडियोमा भट्टले गाडी तत्काल नछोडिए आफूले गृहमन्त्री, प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) तथा भन्सार विभागका उच्च अधिकारीलाई फोन गर्ने चेतावनी दिएको सुनिन्छ। संवादमा उनले भन्सारबाट जाँचपास भएर आएको सामानलाई बाटोमा रोकिएर व्यवसायीलाई दुःख दिन नहुने आशयसमेत व्यक्त गरेका छन्।
अन्डर बिलिङको आशंकामा गाडी नियन्त्रण
घटनासँग सम्बन्धित सार्वजनिक विवरणअनुसार गाडी गड्डाचौकी भन्सार कार्यालयबाट आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरेर कैलालीतर्फ गएको थियो। तर सामानको वास्तविक मूल्यभन्दा कम मूल्यांकन गरेर भन्सार पास गरिएको हुन सक्ने सूचनाका आधारमा सुरक्षाकर्मीले कैलालीको अत्तरियातर्फ गाडी नियन्त्रणमा लिएको बताइएको छ।
गाडी नियन्त्रणमा लिएपछि सुरक्षाकर्मीले त्यसलाई कैलाली भन्सार कार्यालयमा बुझाएको र त्यसपछि भन्सार प्रक्रियासम्बन्धी विषयमा थप विवाद भएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। केही विवरणअनुसार कैलाली भन्सारले अन्डर बिलिङ नदेखिएको भन्दै गाडी गड्डाचौकीतर्फ पठाएको र अन्ततः सम्बन्धित व्यक्तिलाई सामान फिर्ता गरिएको बताइएको छ।
भन्सार अधिकृत भट्टले भने आफूले व्यवसायीलाई अनावश्यक दुःख नदिन आग्रह गर्दै एसपीलाई फोन गरेको बताएका छन्। सार्वजनिक विवरणअनुसार उनले आफ्नो बोल्ने शैली केही रुखो भएको स्वीकार गरे पनि भन्सारबाट पास भइसकेको सामान बाटोमा नियन्त्रणमा लिने विषयमा प्रश्न उठाएका छन्।
विवादपछि विभागको हस्तक्षेप
घटनाबारे अडियो तथा विभिन्न विवरण सार्वजनिक भएपछि भन्सार विभागले विषयलाई सामान्य कार्यालयीय विवादका रूपमा मात्र नलिई थप अध्ययन आवश्यक ठानेको हो।
विभागले भट्टलाई गड्डाचौकीको जिम्मेवारीबाट तत्काल हटाएर केन्द्रीय कार्यालयमा हाजिर हुन निर्देशन दिएको छ। विभागमा हाजिर भएपछि सार्वजनिक भएको संवाद, गाडी जाँचपासको प्रक्रिया, सामानको मूल्यांकन, सुरक्षाकर्मीले नियन्त्रणमा लिनुको आधार तथा दुई निकायबीच भएको समन्वयको अवस्थालगायत विषयमा अध्ययन हुने जनाइएको छ।
कञ्चनपुर भन्सार कार्यालयको आधिकारिक वेबसाइटमा पनि चक्रदेव भट्टलाई भन्सार अधिकृत तथा सूचना अधिकारीका रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
भन्सार र सुरक्षा निकायबीचको समन्वयमाथि प्रश्न
घटनाले सीमा नाकाबाट जाँचपास भएर बाहिरिएका मालवाहक सवारीलाई बाटोमा सुरक्षा निकायले नियन्त्रणमा लिँदा अपनाइने प्रक्रिया र भन्सार प्रशासन तथा सुरक्षा निकायबीचको समन्वयमाथि प्रश्न उठाएको छ।
भन्सार कार्यालयले जाँचपास गरेको सामानमा पछि राजस्व चुहावट वा न्यून मूल्यांकनको आशंका देखिएमा त्यसको परीक्षण कसरी गर्ने, कुन निकायले गाडी नियन्त्रणमा लिने र नियन्त्रणपछि कहाँ बुझाउने भन्ने विषयमा स्पष्ट समन्वय आवश्यक देखिन्छ।
सार्वजनिक भएको संवादमा पनि दुवै अधिकारीबीच गाडी नियन्त्रणको कारण, अन्डर बिलिङको आशंका र गाडी कहाँ बुझाउने भन्ने विषयमा छलफल भएको देखिन्छ। तर संवादकै क्रममा माथिल्लो राजनीतिक तथा प्रशासनिक नेतृत्वलाई फोन गर्ने चेतावनीसम्म पुगेपछि घटना थप विवादित बनेको हो।
अब भन्सार विभागको अध्ययनले गाडी जाँचपासदेखि नियन्त्रण, पुनः भन्सार कार्यालयमा बुझाइएको प्रक्रिया र दुई अधिकारीबीच भएको संवादको वास्तविक सन्दर्भ स्पष्ट गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। विभागले अध्ययनपछि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउने जनाएको छ।
