काठमाडौं । एसियाली विकास बैंक (एडीबी) ले नेपालको राजमार्ग विस्तार तथा स्तरोन्नतिका लागि ३० करोड ५७ लाख ५० हजार अमेरिकी डलर अर्थात् करिब ४० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको सहायता स्वीकृत गरेको छ।
बिजमाण्डूका अनुसार सहायता रकमबाट पूर्व–पश्चिम राजमार्गको नारायणगढ–हेटौंडा खण्ड र पृथ्वी राजमार्गको मुग्लिन–आँबुखैरेनी खण्ड विस्तार गरिनेछ। यसबाट सडक यातायात सहज बनाउने, यात्रा समय घटाउने र सडक सुरक्षामा सुधार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
एडीबीको सहायता प्याकेजमा २८ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर ऋण, २ करोड अमेरिकी डलर अनुदान र ७ लाख ५० हजार अमेरिकी डलर प्राविधिक सहायता समावेश छ।
७० किलोमिटर सडक चार लेनमा विस्तार हुने
आयोजनाअन्तर्गत नारायणगढ–हेटौंडा खण्डको ७० किलोमिटर सडक चार लेनमा विस्तार गरिनेछ। चितवनको बारण्डाभार जैविक मार्ग क्षेत्रमा वन्यजन्तुको आवागमन सुरक्षित बनाउन एलिभेटेड राजमार्गसमेत निर्माण गर्ने योजना छ।
त्यस्तै, पृथ्वी राजमार्गको मुग्लिन–आँबुखैरेनी खण्डको ८.७ किलोमिटर सडक चार लेनमा विस्तार गरिनेछ। आयोजनामा पुल निर्माण तथा सडक सुरक्षासम्बन्धी काम पनि समावेश छन्।
परियोजनाबाट क्षेत्रीय व्यापार, पर्यटन र मालसामान ढुवानीमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। सडकको अवस्था सुधार हुँदा व्यवसायीको ढुवानी लागत घट्न र यात्रुहरूलाई आवतजावतमा सहज हुन सक्छ।
ऋण र राजस्वको हिसाब
आयोजनाको ठूलो हिस्सा ऋणमा आधारित भएकाले यसको खर्च र प्रतिफलमा सरकारले ध्यान दिनुपर्नेछ। ऋणको साँवा तथा ब्याज भुक्तानीको दायित्व भविष्यमा सार्वजनिक वित्तमाथि पर्नेछ।
सडक विस्तारले व्यापार, पर्यटन र व्यावसायिक गतिविधि बढाउन सके सरकारको राजस्वमा पनि योगदान पुग्न सक्छ। आर्थिक कारोबार बढ्दा आयकर, मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) र अन्य कर संकलनमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने सम्भावना हुन्छ।
तर यस्तो लाभ स्वतः प्राप्त हुँदैन। आयोजना समयमै सम्पन्न हुने, निर्माण लागत नियन्त्रणमा रहने र सडक सञ्चालन तथा मर्मतसम्भार प्रभावकारी हुने विषयले यसको आर्थिक प्रतिफल निर्धारण गर्नेछ।
सरकारका लागि चुनौती विदेशी ऋण जुटाउनु मात्र होइन, त्यसबाट निर्माण हुने पूर्वाधारले अर्थतन्त्रमा पर्याप्त लाभ दिन सक्ने सुनिश्चित गर्नु पनि हो।
