काठमाडौं, जेठ १५ — चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो १० महिनामा नेपालबाट अदुवा निर्यात ५१ प्रतिशतले घटेको छ। भन्सारको कडाइ, कर प्रणालीको जटिलता र उत्पादनमा आएको गिरावट यस वर्षको अदुवा व्यापार खस्किनुको मुख्य कारणका रूपमा देखिएका छन्।
भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार, यस अवधिमा कुल ५२ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको ३,१६१ टन अदुवा मात्र निर्यात भएको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा ९,९७० टन अदुवा निर्यात हुँदै १ अर्ब ७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको व्यापार भएको थियो।
भन्सार नीतिले बढायो निर्यात लागत
निर्यातकर्ताहरूका अनुसार, हाल अदुवा निर्यात गर्दा भन्सार प्रक्रिया जटिल छ, जसले निर्यात लागत अत्यधिक बढाएको छ। मूल्यांकन प्रणाली, ढुवानी बिलको अनावश्यक कडाइ, र साना व्यापारीका लागि प्रक्रिया पुरा गर्न आवश्यक स्रोत अभावका कारण उनीहरू निर्यातबाट पछि हटिरहेका छन्।
किसानको गुनासो
अदुवा उत्पादक किसानहरू गुनासो गर्छन् कि सरकारले बीउ संरक्षण, रोग नियन्त्रण, र कृषक प्रशिक्षण जस्ता आधारभूत आवश्यकतामा ध्यान दिएको छैन। अदुवामा लाग्ने गानो कुहिने, ढुसी लगायतका रोगका कारण उत्पादन घटिरहेको छ। यसले आयात प्रतिस्थापनमा समेत असर गरेको छ।
अर्थतन्त्रमा असर
अदुवा निर्यात घटेपछि यसको कर राजस्वमा प्रत्यक्ष असर परेको छ। निर्यात घट्दा न केवल विदेशी मुद्रा आर्जनमा घाटा हुन्छ, तर आयात निरन्तरतामा आश्रित अर्थतन्त्रलाई थप दबाब पर्न जान्छ। स्थानीय उद्योग र कृषि प्रणाली कमजोर हुँदा बजेट सन्तुलनमा समेत असर पुग्ने देखिन्छ।
नेपालले अदुवाजस्ता उच्च सम्भावना भएका कृषिजन्य वस्तु निर्यातमा ध्यान नदिने हो भने विदेशी बजार गुम्ने मात्र होइन, राजस्व स्रोतहरू पनि खुम्चिँदै जान्छन्। कर नीति सुधार र भन्सार सहजीकरणमार्फत कृषिजन्य निर्यात क्षेत्रको पुनरुत्थान गर्न नसके, यो क्षेत्रबाट प्राप्त हुने राजस्व र रोजगारी दुवै संकटमा पर्न सक्छ।
