काठमाडौं । भन्सारमा मालवस्तु घोषणा गर्दा अब वस्तुको वास्तविक प्रकृति, ब्रान्ड, मोडल, साइज र एचएस कोड स्पष्ट रूपमा खुलाउनुपर्ने भएको छ।

भन्सार विभागले ‘किटानी विवरण घोषणा सम्बन्धी मार्गदर्शन, २०८३’ लागू गरेको हो। भन्सार कार्यालयमा पेश हुने प्रज्ञापनपत्रमा एउटै प्रकृतिका वस्तुको विवरण फरक फरक ढंगले घोषणा हुने गरेको पाइएपछि त्यसलाई व्यवस्थित गर्न मार्गदर्शन ल्याइएको विभागले जनाएको छ।

भन्सार मूल्यांकनका लागि वस्तुको सही पहिचान महत्वपूर्ण हुन्छ। वस्तुको विवरण नै स्पष्ट नभएमा त्यसको वर्गीकरण, एचएस कोड निर्धारण र मूल्यांकनमा समस्या आउन सक्छ।

नयाँ मार्गदर्शनमा मालवस्तुको ब्रान्ड, मोडल, साइज र एचएस कोडअनुसार किटानी विवरण खुलाउने तरिका तथा उदाहरणहरू समेत समावेश गरिएको छ।

यसको प्रत्यक्ष असर भन्सार राजस्वमा पर्छ। कुनै वस्तुको एचएस कोड फरक परेमा त्यसमा लाग्ने भन्सार महसुल तथा अन्य करको दर पनि फरक हुन सक्छ। त्यसैले आयातित वस्तुको सही विवरण घोषणा राजस्व निर्धारणको महत्वपूर्ण आधार हो।

मूल्यांकन डेटाबेससँग जोडिँदै प्रणाली

भन्सार विभागले मालवस्तुको मूल्यांकनका लागि Customs Valuation Database प्रयोग गर्दै आएको छ। विभागको बुलेटिनमा अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्यसमेत डेटाबेसमा समावेश गर्न सकिने गरी प्रणाली विकास गरिएको उल्लेख छ।

वस्तुको विवरण, एचएस कोड र उपलब्ध मूल्यसम्बन्धी सूचनालाई व्यवस्थित रूपमा प्रयोग गर्न सकेमा भन्सार मूल्यांकन थप तथ्यमा आधारित बनाउन सकिने विभागको तयारी देखिन्छ।

आयातकर्तालाई विवरण सही राख्न दबाब

नयाँ व्यवस्थापछि आयातकर्ताले प्रज्ञापनपत्रमा वस्तुको विवरण राख्दा थप सावधानी अपनाउनुपर्ने भएको छ। वस्तुको वास्तविक प्रकृति नखुलाई सामान्य विवरण मात्र राख्ने, ब्रान्ड वा मोडल उल्लेख नगर्ने तथा गलत एचएस कोड प्रयोग गर्ने अवस्थाले भन्सार मूल्यांकनमा प्रश्न उठ्न सक्नेछ।

गलत वा अपूर्ण विवरणका कारण मूल्यांकन प्रक्रिया थप परीक्षणमा जान सक्ने भएकाले आयातकर्ताले कागजात र प्रज्ञापनपत्रमा उल्लेख गरिएको विवरणबीच समेत मिलान गर्नुपर्ने देखिन्छ।

राजस्व निर्धारणको आधार नै वस्तुको पहिचान

भन्सारबाट उठ्ने राजस्व निर्धारणको पहिलो आधार नै आयातित वस्तुको सही पहिचान हो। वस्तु के हो, कुन श्रेणीमा पर्छ र त्यसको मूल्य कति हो भन्ने स्पष्ट भएपछि मात्रै त्यसअनुसार महसुल तथा कर निर्धारण गर्न सकिन्छ।

त्यसैले ‘किटानी विवरण घोषणा सम्बन्धी मार्गदर्शन, २०८३’ ले भन्सार प्रशासनमा देखिँदै आएको घोषणाको असमानतालाई व्यवस्थित गर्ने प्रयास गरेको छ।

डिजिटल डेटाबेस, एचएस कोड र किटानी विवरणलाई एकै प्रणालीमा जोड्दै लैजाँदा आयातित वस्तुको विवरण र मूल्यांकनबीच देखिने असंगति पहिचान गर्न भन्सार प्रशासनलाई सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

आयातकर्ताका लागि भने अब प्रज्ञापनपत्रमा वस्तुको विवरण भर्दा सामान्यभन्दा बढी सावधानी अपनाउनुपर्ने भएको छ। गलत वा अपूर्ण विवरणले मूल्यांकन प्रक्रियामै समस्या ल्याउन सक्ने भएकाले वस्तुको वास्तविक विवरण र कागजातमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।