काठमाडौं। अमेरिका र क्यानडाबीचको व्यापार तनाव थप चर्किएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडाबाट आयात हुने कार, ट्रक र अटो पार्ट्समा आगामी जनवरी १ देखि ५० प्रतिशत कर लगाउने चेतावनी दिएपछि दुई देशबीचको व्यापार विवाद नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको हो।
ट्रम्पको पछिल्लो घोषणा क्यानडासँगको व्यापार वार्ता भंग भएको केही दिनपछि आएको हो। यसअघि नै अमेरिकाले क्यानडाका विभिन्न वस्तुमा ५० प्रतिशतसम्म अतिरिक्त कर लगाउने व्यवस्था अघि बढाइसकेको थियो। अगस्ट २२ देखि करिब २८ अर्ब डलर बराबरका क्यानडेली वस्तुमा ५० प्रतिशत कर लागू गर्ने अमेरिकी तयारी थियो।
अब ट्रम्पले क्यानडाको अटो क्षेत्रलाई थप निशाना बनाएका छन्। उनले क्यानडामा उत्पादित सबै कार र ट्रक तथा अटो पार्ट्समा कर बढाउने बताएका हुन्। प्रस्तावित नयाँ व्यवस्था आगामी जनवरी १, २०२७ देखि लागू गर्ने उनको भनाइ छ।
वार्ता किन भंग भयो?
अमेरिका र क्यानडाबीच पछिल्ला केही सातादेखि व्यापारसम्बन्धी गहन वार्ता चलिरहेको थियो। अगस्ट १८ सम्म वार्तामा केही प्रगति भएको क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले बताएका थिए। त्यसबेला अमेरिकाले ५० प्रतिशत कर कार्यान्वयन केही दिनका लागि स्थगितसमेत गरेको थियो। तर त्यसपछि दुवै पक्षबीच सहमति हुन सकेन।
क्यानडाले अमेरिकी प्रस्तावमा आफ्ना व्यापारिक तथा राष्ट्रिय हितमा असर पार्ने सर्तहरू रहेको भन्दै त्यसलाई स्वीकार गर्न नसक्ने जनाएको छ। विशेषगरी क्यानडाले अन्य मुलुकसँग स्वतन्त्र रूपमा व्यापार सम्झौता गर्न पाउने अधिकारमा सीमा लगाउने प्रयास स्वीकार्य नभएको क्यानडेली पक्षको भनाइ छ।
क्यानडाका प्रधानमन्त्री कार्नीले अमेरिकाले क्यानडाको महत्वपूर्ण उद्योगलाई कमजोर पार्ने खालका माग अघि सारेको आरोप लगाएका छन्। उनले अमेरिका निष्पक्ष आधारमा वार्ताको टेबलमा फर्किए क्यानडा पनि वार्ता पुनः सुरु गर्न तयार रहेको बताएका छन्।
क्यानडाको जवाफी तयारी
अमेरिकी कदमको प्रतिरोधमा क्यानडाले पनि अमेरिकी वस्तुमाथि जवाफी कर लगाउने तयारी गरेको छ। प्रधानमन्त्री कार्नीले अगस्ट २२ देखि अमेरिकाले कर लगाएका क्यानडेली वस्तुमा ‘डलर फर डलर’ आधारमा जवाफी कर लगाउने घोषणा गरेका थिए। क्यानडाले आगामी दिनमा आफ्ना उद्योग र श्रमिकलाई संरक्षण गर्ने थप उपायसमेत अघि सार्ने जनाएको छ।
यससँगै क्यानडाले अमेरिकी बजारमा अत्यधिक निर्भरता घटाउँदै अन्य मुलुकसँग व्यापार विस्तार गर्ने रणनीति अघि सारेको छ। क्यानडाको अटो उद्योग भने अमेरिकी उत्पादन प्रणालीसँग गहिरोसँग जोडिएकाले नयाँ कर कार्यान्वयन भए दुवै देशका उद्योग र आपूर्ति शृंखलामा असर पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
अटो उद्योगमा बढ्यो चिन्ता
अमेरिका र क्यानडाको अटो उद्योग दशकौँदेखि एकीकृत आपूर्ति शृंखलामा आधारित छ। एउटा देशमा उत्पादित पार्ट्स अर्को देशमा पठाएर गाडी निर्माण गर्ने प्रणालीका कारण कर बढ्दा उत्पादन लागत दुवैतर्फ बढ्ने जोखिम छ।
ट्रम्पको पछिल्लो घोषणापछि प्रमुख अटो कम्पनीहरूको शेयर मूल्यमा समेत दबाब देखिएको छ। उद्योगसम्बद्ध अधिकारीहरूले नयाँ करले क्यानडेली मात्र नभई अमेरिकी अटो उत्पादनलाई समेत असर पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
यसरी हेर्दा ट्रम्पको पछिल्लो कदम केवल क्यानडेली वस्तुमाथि कर बढाउने विषयमा सीमित नरही दुई छिमेकीबीचको व्यापार सम्बन्ध, अटो आपूर्ति शृंखला र आगामी व्यापार वार्ताको दिशामै प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
