काठमाडौं । नेपाल-चीन व्यापारको प्रमुख उत्तरी नाका तातोपानी तीन दिनका लागि खुलेपछि व्यवसायीलाई दसैंलक्षित सामान भित्र्याउने हतारो भएको छ। तर, नाका अस्थायी रूपमा मात्रै सञ्चालन हुने भएपछि चीनबाट सामान ल्याउन प्रतीक्षामा रहेका व्यवसायीलाई सबै सामान समयमै भित्र्याउन नसकिनेमा चिन्ता छ।
चिनियाँ पक्षले आइतबारदेखि तातोपानी नाका सञ्चालनमा ल्याएको हो। दसैंका लागि आवश्यक सामानको आपूर्ति सहज बनाउन अक्टोबर १८ देखि २० सम्म तीन दिनका लागि नाका खोलिएको हो। यसअघि चिनियाँ पक्षले अगस्ट ३१ देखि नाका पूर्ण रूपमा बन्द गरेको थियो।
नाका बन्द हुँदा नेपालतर्फ सिन्धुपाल्चोकको लिपिङ र कोदारी क्षेत्रमा चीनबाट सामान ल्याउन प्रतीक्षामा रहेका कन्टेनर रोकिएका थिए। चीनतर्फ न्यालम क्षेत्रमा दसैंलक्षित सामान बोकेका ४५ भन्दा बढी कन्टेनर रोकिएका छन्।
नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका कार्यकारिणी सदस्य तथा फलफूल व्यवसायी शारदाप्रसाद पराजुलीका अनुसार दुवैतर्फका व्यवसायी कन्टेनर आवतजावत सुरु हुने प्रतीक्षामा छन्। नाका केही दिनका लागि मात्रै सञ्चालन हुने हो भने दसैंको मुखमा सबै सामान भित्र्याउन कठिन हुने उनको चिन्ता छ।
चीनबाट नेपालमा लत्ताकपडा, फलफूललगायत वस्तु आयात हुँदै आएका छन्। दसैंमा यी वस्तुको माग बढ्ने भएकाले नाका बन्द हुँदा रोकिएका सामान समयमै भित्र्याउन नसके बजारमा आपूर्तिमा असर पर्न सक्छ।
बाढीपछि बन्द भएको थियो नाका
भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले सीमावर्ती क्षेत्रमा क्षति पुर्याएपछि चीनले तातोपानी नाका बन्द गरेको थियो। बाढीका कारण रसुवा र नुवाकोटका विभिन्न बस्ती प्रभावित भएका थिए। त्यसपछि नेपाल-चीन व्यापार प्रभावित भएको थियो।
नाका पुनः सञ्चालनका लागि नेपाल र चीनका अधिकारीबीच पहल भएको थियो। गत साता नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासका उपनियोग प्रमुख चाउ फानसहित परराष्ट्र, अर्थ तथा वाणिज्य मन्त्रालय, भन्सार प्रशासन र सडक विभागका अधिकारीले तातोपानी सीमा क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गरेका थिए।
सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शशिधर घिमिरेका अनुसार नाका पुनः सञ्चालनका लागि दुवै देशका अधिकारीबीच पहल भइरहेको थियो।
आयात र भन्सार राजस्वमा पनि असर पर्न सक्ने
तातोपानी नाका लामो समय बन्द हुँदा चीनबाट हुने आयात प्रभावित हुन्छ। आयात घट्दा भन्सारबाट संकलन हुने राजस्वमा पनि असर पर्न सक्छ। तर, नाका बन्द हुँदा कति आयात रोकियो र त्यसबाट भन्सार राजस्वमा कति प्रभाव पर्यो भन्ने तथ्यांक उपलब्ध छैन।
नाका खुलेपछि रोकिएका कन्टेनर भित्रिएमा आयात प्रक्रिया अघि बढ्नेछ। आयातित वस्तुको भन्सार जाँचपास र प्रचलित दरअनुसार लाग्ने महसुल तथा कर संकलनसँगै सरकारी राजस्वमा योगदान पुग्नेछ।
तर, नाका तीन दिनपछि पनि नियमित रूपमा सञ्चालन हुन्छ कि हुँदैन भन्ने स्पष्ट छैन। सीमावर्ती क्षेत्रको भौगोलिक जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै चिनियाँ पक्षले नियमित सञ्चालनबारे निर्णय गरिसकेको छैन।
नाका नियमित सञ्चालनमा आए चीनबाट सामान आयात गर्न सहज हुनेछ। अस्थायी सञ्चालनमै सीमित भए रोकिएका सबै सामान भित्र्याउन समय अपुग हुन सक्ने व्यवसायीको चिन्ता छ।
