अस्ट्रेलिया। जहाँ पहिले नै घातक सर्प, माकुरा र शार्कका कारण चिनिन्छ, अहिले फेरि एक अनौठो र चकित पार्ने जीवको खोजका कारण चर्चामा आएको छ। सिङ भएको नयाँ मौरी प्रजाति, जसलाई वैज्ञानिकहरूले ‘लुसिफर मौरी’ नाम दिएका छन्।

यो मौरी प्रजाति पश्चिमी अस्ट्रेलियामा फेला परेको हो। कर्टिन युनिभर्सिटीका वैज्ञानिक डा. किट प्रिन्डरगास्टले सन् २०१९ मा खतरामा परेका जङ्गली फूलहरूको सर्वेक्षणका क्रममा यस मौरीलाई पहिलो पटक देखेकी थिइन्। विश्वविद्यालयको ‘स्कुल अफ मोलिक्युलर एन्ड लाइफ साइन्सेज’ अन्तर्गतको टोलीले मङ्गलबार यसको औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेको हो।

डा. प्रिन्डरगास्टका अनुसार उक्त मौरी विशेषगरी यसको महिलाको अनुहारमा देखिने साना र तीखा सिङका कारण अत्यन्तै अनौठो देखिन्छ। “यी मौरीका महिलाको अनुहारमा अविश्वसनीय सिँगहरू थिए, जुन मैले पहिले कहिल्यै देखेकी थिइनँ,” उनले बताईन्।

नेटफ्लिक्सको चर्चित सिरिज ‘लुसिफर’ की प्रशंसक समेत रहेकी डा. प्रिन्डरगास्टले मौरीको विशेष स्वरूप र रहस्यमय आकर्षणका कारण यसको नाम ‘लुसिफर’ राख्न उपयुक्त ठानिन्।

उनका अनुसार यो खोज अस्ट्रेलियाको जैविक विविधताको दृष्टिले ऐतिहासिक उपलब्धि हो। “यो मौरी समूहमा २० वर्षभन्दा बढी समयपछि वर्णन गरिएको पहिलो नयाँ सदस्य हो,” उनले भनिन्, “यसले देखाउँछ, हामीले अझ कति नयाँ जीवनरूपहरू पत्ता लगाउन बाँकी छ।”

डा. प्रिन्डरगास्टले भनेकी छन् कि देशी मौरीहरूको बासस्थान खानी उद्योग, मानव गतिविधि र जलवायु परिवर्तनका कारण जोखिममा पर्न थालेको छ। “धेरै खानी कम्पनीहरूले अझै देशी मौरीहरूको अध्ययन गरेका छैनन्,” उनले भनिन्, “त्यसैले हामीले केही मौरी प्रजातिहरूलाई आधिकारिक रूपमा वर्णन गर्नुअघि नै गुमाइरहेका हुन सक्छौँ।”

यी मौरीहरू खतरामा परेका बोटबिरुवाहरू र सम्पूर्ण पारिस्थितिक तन्त्रको जीवनचक्रमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। उनले चेतावनी दिँदै भनिन्, “यदि हामीलाई कुन मौरीहरू कहाँ छन् र तिनीहरू कुन बोटबिरुवामा निर्भर छन् भन्ने थाहा छैन भने, हामीले मौरी र ती बोटबिरुवा दुवै गुमाउने जोखिम बेहोर्न सक्छौँ।”

वैज्ञानिकहरूले जनाएका छन् कि संसारका अधिकांश फूल फुल्ने बोटबिरुवाहरू मौरी जस्ता परागणकर्ताहरूमा निर्भर छन्। तर बासस्थान विनाश, खानी उत्खनन र जलवायु परिवर्तनका कारण धेरै मौरी प्रजातिहरू लोप हुने संकटमा छन्।

‘लुसिफर मौरी’ को खोजले अस्ट्रेलियामा अझै धेरै अज्ञात जीवनरूपहरू अस्तित्वमा रहेको पुष्टि गरेको छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो खोज मौरी संरक्षण र जैविक विविधता बचाउने दिशामा नयाँ सुरुआत हो।